Azərbaycanın iqtisadi coğrafi rayonları (Şəki -Zaqatala)

Yazar
24-avq-2026, 02:10
25 Baxış

Şəki-Zaqatala iqtisadi rayonu

Şəki-Zaqatala iqtisadi rayonu sahəsinə görə yalnız Qarabağ iqtisadi rayonundan geri qalır. Sahəsi 8,84 min km²-ə bərabərdir. Gürcüstana gedən avtomobil yolu rayon ərazisindən keçir. Rayonun tərkibinə tarixi abidələri ilə tanınan Şəki şəhəri və Balakən, Qax, Qəbələ, Zaqatala, Oğuz, Şəki inzibati rayonları daxildir.
Ərazisi mürəkkəb relyefə malikdir. İqtisadi rayonda polimetal filizləri (Filizçay yatağı), qum, çınqıl, gil, gips və meşə ehtiyatları vardır. Əhali əsasən Baş Qafqaz silsiləsinə paralel uzanan Qanıx-Əyriçay düzənliyində məskunlaşmışdır. Əhalinin sayı 632,9 min nəfərdir (2022-ci il).
Rayonun enerjiyə olan tələbatı Şəkidə yerləşən modul tipli İES və Mingəçevirdən alınan enerji hesabına ödənilir. Əlverişli iqlim şəraiti rayonda kənd təsərrüfatının müxtəlif sahələrinin inkişaf etməsinə imkan verir. Rayonda qərzəkli meyvələr, taxıl, tütün, çay, qızılgül, çəltik sahələri geniş yer tutur. Ətlik və südlük istiqamətli maldarlıq, həmçinin baramaçılıq və digər heyvandarlıq sahələrinin əhəmiyyəti böyükdür.
Qəbələ Konserv Kombinatı, Zaqatala qızılgül yağı müəssisəsi, Zaqatala fındıqtəmizləmə fabriki, Şəki İpək Kombinatı və digər müəssisələr yerli xammal əsasında fəaliyyət göstərir. Rayon ərazisində zəngin landşaft, mineral bulaqlar və tarixi-memarlıq abidələri turizmin inkişafına təkan verir.

Mətnə əsasən aşağıdaki sualları cavablandırın:

Təqdim etdiyiniz mətn əsasında hazırlanmış test sualları və cavabları:

1. Şəki-Zaqatala iqtisadi rayonunun sahəsi nə qədərdir?
A) 6,32 min km²
B) 8,84 min km²
C) 10,5 min km²
D) 12,1 min km²
2. Şəki-Zaqatala iqtisadi rayonunun əhalisi əsasən harada məskunlaşmışdır?
A) Baş Qafqaz silsiləsində
B) Samur-Dəvəçi ovalığında
C) Qanıx-Əyriçay düzənliyində
D) Mil düzündə
3. Şəki İpək Kombinatı hansı xammal əsasında fəaliyyət göstərir?
A) Yerli
B) İdxal olunan
C) Sintetik
D) Təkrar emal edilmiş
4. Mətnə əsasən, Şəkidə yerləşən hansı elektrik stansiyası rayonun enerjiyə olan tələbatını ödəməyə kömək edir?
A) Su Elektrik Stansiyası (SES)
B) Atom Elektrik Stansiyası (AES)
C) Modul tipli İES
D) Külek Elektrik Stansiyası
5. Filizçay yatağında hansı faydalı qazıntı yerləşir?
A) Neft və qaz
B) Polimetal filizləri
C) Dəmir filizi
D) Daş kömür
6. Şəki-Zaqatala iqtisadi rayonu sahəsinə görə yalnız hansı iqtisadi rayondan geri qalır?
A) Quba-Xaçmaz
B) Qarabağ
C) Qazax-Tovuz
D) Lənkəran-Astarı
7. Mətnə əsasən, Zaqatala rayonunda yerli xammal əsasında fəaliyyət göstərən müəssisələr hansılardır?
A) Konserv kombinatı və ipək fabrik
B) Qızılgül yağı müəssisəsi və fındıqtəmizləmə fabriki
C) Xalça fabriki və çay təmizləmə sexi
D) Modul tipli İES və şərabsüzmə zavodu
8. Aşağıdakılardan hansı Şəki-Zaqatala iqtisadi rayonunda geniş yer tutan bitkiçilik sahələrindən biri DEYİL?
A) Qərzəkli meyvələr
B) Tütün və çay
C) Pambıq
D) Çəltik
9. Şəki-Zaqatala iqtisadi rayonunun enerjiyə olan tələbatı hansı mənbələr hesabına ödənilir?
A) Şəki İES və Qəbələ SES
B) Şəki modul tipli İES və Mingəçevir
C) Yenikənd SES və Yevlax İES
D) Mingeçevir HES və Bakı İES
10. Mətnə əsasən, rayonda turizmin inkişafına təkan verən amillər hansılardır?
A) Dəniz çimərlikləri və neft buruqları
B) Zəngin landşaft, mineral bulaqlar və tarixi-memarlıq abidələri
C) Düzənlik relyef və iri magistral dəmir yolları
D) Sənaye zonaları və seysmik aktivlik
11. Şəki-Zaqatala iqtisadi rayonuna daxil olan inzibati vahidlərin tam və doğru siyahısı hansıdır?
A) Şəki şəhəri, Balakən, Qax, Qəbələ, Zaqatala, Oğuz, Şəki
B) Şəki şəhəri, Balakən, Qax, Yevlax, Zaqatala, Oğuz
C) Şəki şəhəri, Balakən, Qax, Göyçay, Qəbələ, Zaqatala
D) Şəki şəhəri, Balakən, İsmayıllı, Qəbələ, Zaqatala, Oğuz
12. Şəki-Zaqatala iqtisadi rayonunun nəqliyyat-coğrafi mövqeyi ilə bağlı mətnə əsasən doğru fikir hansıdır?
A) Xəzər dənizinə birbaşa çıxışı vardır.
B) İran ilə sərhəddə yerləşən əsas ticarət yolunun üzərindədir.
C) Gürcüstana gedən avtomobil yolu rayon ərazisindən keçir.
D) Rusiya ilə sərhəd dəmir yolu xətti tamamilə bu rayondan keçir.
13. Mətnə əsasən, aşağıdakı mülahizələrdən hansı SƏHVDIR?
A) Rayonda həm ətlik-südlük maldarlıq, həm də baramaçılıq inkişaf etmişdir.
B) Filizçay yatağı iqtisadi rayonun əsas polimetal filiz ehtiyatıdır.
C) Rayon əhalisinin sayı 2022-ci il məlumatına görə 632,9 min nəfərdir.
D) Qəbələ Konserv Kombinatı xaricdən gətirilən xammal əsasında çalışır.
14. Şəki-Zaqatala iqtisadi rayonunda mövcud olan qeyri-filiz faydalı qazıntıların sırasını tamamlayın: qum, çınqıl, gil, ...?
A) Neft, mermer
B) Gips, meşə ehtiyatları
C) Barit, bentonit
D) Perlit, xromit
15. Mətndəki məlumatlara əsasən hansı səbəb-nəticə əlaqəsi DOĞRUDUR?
A) Mürəkkəb relyef — Pambıqçılığın geniş yayılmasına
B) Əlverişli iqlim şəraiti — Kənd təsərrüfatının müxtəlif sahələrinin inkişafına
C) Mineral bulaqların olmaması — Turizmin zəifləməsinə
D) Qanıx-Əyriçay düzənliyi — Sənayenin kəskin tənəzzülünə
CAVABLAR
* B (8,84 min km²)
* C (Qanıx-Əyriçay düzənliyində)
* A (Yerli xammal)
* C (Modul tipli İES)
* B (Polimetal filizləri)
* B (Qarabağ)
* B (Qızılgül yağı müəssisəsi və fındıqtəmizləmə fabriki)
* C (Pambıq — mətnə daxil deyil)
* B (Şəki modul tipli İES və Mingəçevir)
* B (Zəngin landşaft, mineral bulaqlar və tarixi-memarlıq abidələri)
* A (Şəki şəhəri və Balakən, Qax, Qəbələ, Zaqatala, Oğuz, Şəki)
* C (Gürcüstana gedən avtomobil yolu rayon ərazisindən keçir)
* D (Qəbələ Konserv Kombinatı yox, yerli xammalla işləyir)
* B (Gips və meşə ehtiyatları)
* B (Əlverişli iqlim şəraiti — Kənd təsərrüfatının müxtəlif sahələrinin inkişafına)